Boycot Nederland tóch het WK? 'Donald Trump dreigt een hoop'

KNVB-voorzitter Frank Paauw ziet het Nederlands elftal vooralsnog gewoon afreizen naar het WK in de Verenigde Staten, Mexico en Canada. Tijdens de uitreiking van de Nieuwsfoto van het Jaar in Den Haag maakte hij duidelijk dat Oranje niet uit eigen beweging een politiek statement zal maken. Tegelijkertijd verwoordde hij de zorgen die onder veel Nederlanders leven met één veelzeggende zin: "Maar Trump dreigt een hoop."

Paauw raakt daarmee precies de kern van het debat dat nu rondom Oranje, het WK en de rol van sport in de wereldpolitiek wordt gevoerd. Hij schetste dat er met de koers van Donald Trump 'een nieuwe grens getrokken' wordt, maar benadrukte dat de KNVB zichzelf in de eerste plaats als sportbond ziet. Volgens hem is de rolverdeling helder: “Zolang de politiek geen politiek bedrijft, doen wij ook niet aan politiek”, aldus de KNVB-preses aan het Algemeen Dagblad.

In eerdere statements onderstreepte de bond al dat men 'zich bewust is van de geopolitieke ontwikkelingen en we trekken hierin samen op met de Nederlandse overheid'. Dat betekent in de praktijk dat de selectie van bondscoach Ronald Koeman gaat, tenzij kabinet en parlement een andere lijn uitzetten.

Petitie, boycot en de schaduw van Trump

De druk op de KNVB komt niet alleen uit de politiek of de media, maar nadrukkelijk ook van burgers. Een petitie om Oranje terug te trekken van het WK is al meer dan 77.000 keer ondertekend en is gericht aan de KNVB, de minister van VWS en premier Schoof. De initiatiefnemers vinden dat Nederland niet moet meedoen aan een toernooi dat volgens hen zal uitgroeien tot een propagandashow rond Trump. Zij vrezen dat een prominente rol voor de Amerikaanse president tijdens het WK, bij ceremonies, prijsuitreikingen en media-optredens, zal bijdragen aan persoonsverheerlijking.

De actie is opgezet door journalist en columnist Teun van de Keuken, die er geen doekjes om windt waar zijn zorgen liggen. Volgens hem moet Oranje niet meedoen aan de persoonsverheerlijking van Trump, die in zijn ogen ondertussen de democratie afbreekt, immigranten als criminelen behandelt en de NAVO bedreigt. Van de Keuken vindt het ondenkbaar dat de Oranje-internationals straks misschien een trofee of individuele prijs in ontvangst nemen uit handen van iemand die hij als gevaarlijk ziet.

De vergelijking met de Olympische Spelen van Berlijn 1936. waar Adolf Hitler de medailles uitreikte, komt daarbij nadrukkelijk voorbij en onderstreept hoe beladen dit debat is. Ook onder het brede publiek lopen de meningen sterk uiteen. Een deel van de voetbalfans vindt het boycotten van het WK 'onzin' en denkt dat Trump er 'geen minuut van wakker zal liggen' als Nederland wegblijft. Volgens hen verandert een boycot niets aan zijn beleid en wordt alleen de sportieve droom van spelers en supporters geraakt.

Anderen zien een boycot juist als 'een signaal' dat nodig is: wegblijven bij zo’n groot mondiaal evenement maakt volgens hen duidelijk dat de wereld niet alles accepteert. Daar tegenover staat een grote groep die simpelweg zegt: ik verheug me op het WK, ik wil hoe dan ook dat het Nederlands elftal meedoet. In Duitsland noemde CDU-politicus Jürgen Hardt een boycot 'het laatste redmiddel' als Amerika bijvoorbeeld Groenland daadwerkelijk zou annexeren.

In het Verenigd Koninkrijk opperden parlementsleden een vergelijkbare lijn, eveneens uit zorgen over de Amerikaanse ambities rond Groenland. En in Noorwegen, dat zich voor het eerst sinds het EK van 2000 weer eens voor een groot eindtoernooi heeft geplaatst, gaan stemmen op om uit principiële redenen niet mee te doen, juist nu het land sportief op de drempel van een historische zomer staat. Zolang de Nederlandse politiek geen harde knoop doorhakt, houdt de KNVB vast aan het uitgangspunt dat de bal gewoon moet rollen.