Nieuw 'hybride' schaatspak moet Nederland in Milaan nét dat beslissende voordeel geven

Nederland gaat op de Olympische Spelen in Milaan schaatsen in een nieuw, speciaal ontwikkeld pak dat volgens rekenmodellen aerodynamisch voordeel oplevert. Het gaat om een zogenoemd 'hybride-pak', dat vooral opvalt door de dubbele laag op armen en benen. Het idee: minder luchtweerstand in situaties waarin een schaatser niet alleen met zijn romp, maar juist met bewegende armen en benen door de lucht snijdt.

De maker van het nieuwe olympische pak is Bert van der Tuuk, die al ruim twintig jaar de pakken levert via zijn bedrijf Sportconfex. Hij vat het voordeel simpel samen: het pak werkt bij veel verschillende snelheden. "De grote winst is dat het pak voordeel geeft met alle snelheden tussen de 20 en 90 kilometer per uur. Dat is het unieke aan dit pak. Dan denk je: een schaatser gaat toch nooit 90 kilometer per uur? Nee, maar zijn armen bewegen sneller dan het lijf. Die bewegingen gaan al richting de 80 kilometer per uur."

Is het voordeel daadwerkelijk groot?

Dat voordeel wordt door de ontwikkelaars geschat op 5 tot 8 procent op aerodynamica, maar Van der Tuuk zet er meteen een belangrijke kanttekening bij: dat is niet hetzelfde als 5 tot 8 procent sneller op de eindtijd. Het gaat om luchtweerstand en efficiëntie, niet om een magische tijdsprong. Ook benadrukt hij dat de sport veel complexer is dan een pure materiaaldiscipline. "Je gaat natuurlijk niet ineens vliegen door dit pak. Schaatsen is een complexe sport. Rekensommetjes van wetenschappers zijn altijd theoretisch. Het is geen skeleton waar het materiaal vele malen belangrijker is. Laat ik het zo zeggen: iemand die op een duizendste goud mist, had in dit pak wel goud gewonnen. Die stelling durf ik wel aan."

Tijdens het Olympisch Kwalificatietoernooi reden al een paar Nederlanders in het nieuwe pak, onder wie Suzanne Schulting, Tijmen Snel, Stijn van de Bunt en Sebas Diniz. Volgens Van der Tuuk is het geen toeval dat juist zij opvielen. Inmiddels zijn alle achttien Nederlandse olympische schaatsers om en wordt het pak richting Milaan steeds vaker gebruikt, ook tijdens de laatste wereldbeker in Inzell. Jutta Leerdam droeg het pak daar nog niet in de race, zegt Van der Tuuk: "Nee, Jutta heeft er alleen nog in getraind." Wel merkt hij dat ze overtuigd is en prijst hij haar kritische vermogen. "Maar zij is wel overtuigd van de voordelen. Met haar is het altijd prettig schakelen. Ze is heel kritisch, wil altijd het beste hebben. Ze neemt niets zomaar voor waarheid aan. Dat maakt haar ook zo goed."

Pakken zijn nóg strakker geworden

Nederland is niet het enige land dat sleutelt aan materiaal. Van der Tuuk wijst erop dat bijvoorbeeld Canada en Italië ook nieuwe pakken hebben en flink investeren in onderzoek. Het verschil zit volgens hem in details en in hoe consequent je alles doorvoert. Daarbij hoort ook een praktisch nadeel: aantrekken kost meer tijd, omdat het pak strakker zit dan normaal. "Normaal gesproken duurt het vijf minuten om zo’n pak aan te trekken. Nu is dat een minuutje of tien. Maar het gaat steeds makkelijker naarmate je het pak vaker aan hebt gehad. Net als bij een nieuwe spijkerbroek. Die zit de vijfde keer ook lekkerder dan de eerste keer."

Achter de schermen is het voor Van der Tuuk juist nu topdrukte. Hij reisde de afgelopen weken langs trainingsplekken en wedstrijden om iedereen persoonlijk te helpen met het aanmeten en finetunen. In Milaan richt hij in het schaatsstadion een soort werkplaats in, zodat er ter plekke nog aangepast kan worden. "Vanuit de fabriek in Polen hebben we de belangrijkste machines naar Milaan gebracht. We kunnen daar ook nog nieuwe pakken maken als het moet. We werken altijd met dezelfde naaister die precies weet wat ze moet doen als schaatsers het pak nog net even strakker willen hebben. Iedereen heeft ter plekke nog wat laatste persoonlijke voorkeuren."