Luciano Valente schittert op verkeerde positie maar Xavi laat zien wat hij zoekt

Luciano Valente kon zondag nauwelijks méér doen om zijn visitekaartje af te geven bij Xavi Hernández. Twee dagen nadat de Feyenoord-aanvoerder buiten de eerste selectie van de nieuwe bondscoach van het Nederlands elftal was gevallen, speelde hij tegen FC Utrecht opnieuw een hoofdrol. Xavi zat zelf op de tribune in De Kuip en zag een speler die scoorde, kansen creëerde, ballen veroverde en voortdurend opdook in de ruimtes waarin hij Feyenoord momenteel zo moeilijk te verdedigen maakt.

Toch is de conclusie dat Valente daarmee automatisch dichter bij het Nederlands elftal is gekomen te eenvoudig. Sterker nog: juist de positie waarop Giovanni van Bronckhorst hem momenteel laat excelleren, verklaart mogelijk voor een deel waarom Xavi hem vrijdag níét selecteerde. En ook zondagavond niet, toen bekend werd dat Guus Til en Mexx Meerdink zich maandag moeten melden in Zeist als vervangers van de geblesseerden Justin Kluivert en Donyell Malen.

Valente staat bij Feyenoord op papier links voorin, maar gedraagt zich nauwelijks als een klassieke linksbuiten. Hij zoekt bijna voortdurend de binnenkant op, beweegt tussen de linies en laat de buitenbaan regelmatig over aan linksback Mika Mármol. Daardoor kan Feyenoord centraal een extra middenvelder creëren en krijgt Valente veelvuldig de bal in gebieden waarin zijn passing, spelinzicht en combinatiespel het meeste rendement opleveren.

Het werkt uitstekend voor Feyenoord. In de drie competitiewedstrijden waarin Valente vanaf de linkerkant begon tegen NEC, PEC Zwolle en FC Utrecht maakte Feyenoord vijftien doelpunten. Voor Valentes kansen bij Oranje ontstaat daarmee echter een merkwaardige tegenstelling.

Xavi zoekt aan de buitenkant juist iets anders

Wie naar Xavi Hernández' eerste Oranje-selectie kijkt, ziet namelijk vrij duidelijk welk type hij aan de zijkanten voor ogen heeft. Cody Gakpo, Noa Lang en Ruben van Bommel zijn allemaal spelers die daadwerkelijk als buitenspelers kunnen spelen. Daarnaast beschikt hij met Crysencio Summerville over nog een aanvaller die vanaf de flank snelheid en individuele dreiging kan bieden. Xavi selecteerde in totaal 26 spelers en benadrukte daarbij dat hij de eerste periode wil gebruiken om de spelers van dichtbij te leren kennen en verschillende mogelijkheden te beoordelen.

Dat sluit aan bij een principe dat al jarenlang terugkeert in Xavi's voetbal. Bij Barcelona en daarvoor bij Al-Sadd gebruikte hij zijn vleugelspelers veelvuldig om het veld groot te houden. De buitenspelers moesten hoog en breed staan, de laatste lijn vastzetten en bij voorkeur in één-tegen-éénsituaties terechtkomen. Daardoor ontstond juist vóór de middenvelders ruimte in de halfspaces. Daar zit precies het verschil met wat Valente nu bij Feyenoord doet.

Giovanni van Bronckhorst wil juist dat Valente niet aan de zijlijn blijft staan. Mika Mármol houdt de breedte en Valente komt naar binnen. Het resultaat kan qua veldbezetting uiteindelijk best lijken op bepaalde aanvalspatronen die Xavi zelf gebruikt, want de Spanjaard heeft in zijn carrière de breedte ook door backs of wingbacks laten verzorgen. De taakverdeling is echter anders. Valente is bij Feyenoord feitelijk een extra middenvelder die vanaf links vertrekt en dat maakt hem geen logische concurrent van Gakpo, Van Bommel of Lang.

Luciano Valente moet een andere strijd winnen

De discussie rond een plek voor Luciano Valente in Oranje kan verkeerd worden gevoerd. De vraag is niet of Valente beter is dan een van de geselecteerde linksbuitenspelers, maar of hij onder Xavi Hernández een van de twee aanvallender ingestelde middenvelders kan worden. Xavi lijkt Oranje immers in beginsel te willen organiseren met één controlerende middenvelder en twee spelers daarvoor.

In zijn eerste selectie heeft Xavi verschillende profielen geselecteerd. Ryan Gravenberch, Tijjani Reijnders, Kenneth Taylor, Teun Koopmeiners, Quinten Timber en debutant Gjivai Zechiël kunnen op verschillende manieren plekken op dat middenveld invullen. Joey Veerman komt nadrukkelijk in beeld voor de controlerende positie. Juist als nummer 8 heeft Valente eigenschappen die goed aansluiten op Xavi's ideeën.

Valente voelt aan wanneer hij zich tussen de linies moet aanbieden, kan onder druk combineren, ziet verticale passes vroeg en beschikt over de techniek om ze ook daadwerkelijk te spelen. De steekbal op Nacho Ferri tegen Utrecht en de pass op Oussama Targhalline tegen Barcelona zijn goede voorbeelden. Bovendien heeft Valente de neiging om voortdurend naar de bal toe te bewegen zonder uitsluitend vóór de bal te willen spelen en dat laatste is belangrijk.

Xavi's voetbal draait namelijk niet alleen om posities, maar vooral om het creëren en vinden van de vrije man. Tijdens zijn eerdere trainerswerk lag veel nadruk op numerieke overtalvorming in het centrum, bezetting van de halfspaces en middenvelders die voortdurend hun positie aanpassen om aanspeelbaar te worden. Valente doet bij Feyenoord momenteel bijna vanzelfsprekend precies dat: de 'valse linksbuiten' kan zijn auditie als nummer 8 zijn.

Kortom: de huidige positie van Valente bij Feyenoord kan hem op korte termijn een plaats bij Oranje kosten, terwijl zijn prestaties op die positie Xavi tegelijkertijd kunnen overtuigen dat hij op langere termijn uitstekend bij diens middenveld past. Er moet niet gekeken worden naar de plek waar Valente begint, maar naar waar hij uiteindelijk terechtkomt.

Wanneer Mármol buitenom gaat, komt Valente regelmatig terecht in de linker halfspace: grofweg het gebied tussen de centrale middenvelder en de linksbuiten. Dat is juist een zone die in Xavi's voetbal van grote betekenis is. Tijdens zijn periode bij Barcelona werd veelvuldig beschreven hoe de interiores tussen de linies moesten komen en vandaar combinaties aangaan, steekpasses geven of zelf het strafschopgebied aanvallen. De breedte aan de buitenkant was mede bedoeld om ruimte voor die spelers te creëren.

Feyenoord draait het mechanisme momenteel gedeeltelijk om. Valente begint buiten en eindigt binnen. Zodra hij daar is aangekomen, voert hij veel taken uit die bij Xavi bij een aanvallende middenvelder horen. Dat maakt de wedstrijd van Valente tegen FC Utrecht wellicht veel interessanter voor de bondscoach dan alleen zijn doelpunt vanaf elf meter.

Xavi kon van dichtbij zien hoe Valente tussen de linies bewoog, hoe snel hij na balverlies reageerde, hoe gemakkelijk hij zich vanuit de flank bij het middenveld voegde en hoe hij vanuit die zones een spits kon wegsteken. Dat zijn kwaliteiten die veel gemakkelijker naar een positie als linker nummer 8 te vertalen zijn dan naar de klassieke linksbuitenrol die Gakpo en Van Bommel kunnen invullen.

Concurrentie wordt alleen maar zwaarder

Er zit voor Luciano Valente wel een belangrijk probleem aan die route. De concurrentie op het middenveld van het Nederlands elftal is uiteindelijk waarschijnlijk aanzienlijk groter dan de groep die Xavi Hernández nu heeft geselecteerd. Frenkie de Jong en Xavi Simons ontbreken momenteel, maar behoren eenmaal fit eveneens tot de belangrijkste kandidaten voor het middenveld. Alleen al daardoor kan een situatie ontstaan waarin voor een aanvallende middenvelder als Valente misschien maar één of twee plaatsen in de selectie overblijven.

Xavi heeft bovendien bij zijn presentatie duidelijk gemaakt dat zijn voetbal aanvallend en dominant moet zijn en dat hij zich niet wil vastleggen op één formatie; hij noemde onder meer 4-3-3, 4-2-3-1 en 3-4-3 als mogelijke structuren. De Spanjaard stelt veelzijdigheid op prijs, maar het betekent eveneens dat hij spelers zal beoordelen op hun functie binnen verschillende veldbezettingen en niet uitsluitend op hun vorm bij de club. Daar kan Valente uiteindelijk juist van profiteren.

Valente hoeft niet de beste linksbuiten van Nederland te worden en hoeft waarschijnlijk zelfs niet te bewijzen dat linksbuiten zijn beste positie is. Wat hij moet laten zien, is dat de kwaliteiten waarmee hij nu vanaf de flank wedstrijden domineert ook bruikbaar zijn wanneer Xavi hem twintig meter centraler neerzet. De afwezigheid bij Oranje zegt daardoor nog relatief weinig

Xavi heeft zelf aangegeven dat deze eerste uitgebreide groep mede bedoeld is om spelers gedurende meerdere weken te leren kennen. Tegelijkertijd heeft hij met Ruben van Bommel en Gjivai Zechiël al laten zien dat leeftijd of gebrek aan internationale ervaring geen belemmering vormt wanneer hij een profiel interessant genoeg vindt.

De toekomst van Luciano Valente bij Oranje

Een jaar geleden kon nog worden gediscussieerd over Luciano Valente's beste positie, maar inmiddels begint zich een duidelijker profiel af te tekenen. Hij is geen klassieke vleugelspeler, geen pure controleur en waarschijnlijk evenmin een ouderwetse nummer 10, maar een technisch sterke, beweeglijke middenvelder die vanuit de linkerzone vrijheid nodig heeft om naar binnen te komen. Dat profiel zou uiteindelijk juist heel goed bij Xavi kunnen passen.

De aanwezigheid van de bondscoach in De Kuip was zondag daarom zeer relevant. Niet omdat één goede wedstrijd na een niet-selectie onmiddellijk tot een uitnodiging moet leiden, maar omdat Xavi met eigen ogen kon zien dat achter de opvallende statistieken iets tactisch interessants schuilgaat. Valente probeert Oranje momenteel te bereiken vanaf de linksbuitenpositie en zijn beste kans lijkt te zijn dat Xavi daar vooral een toekomstige middenvelder in ziet.