Oranje Vandaag Toen: twee jaar zonder de bondscoach die Oranje opnieuw leerde voetballen

In aanloop naar het WK 2026 blikt Mee met Oranje meerdere keren per week terug op een bijzonder moment uit de geschiedenis van het Nederlands elftal. Wat gebeurde er precies op deze dag, op 4 maart? Dit is Oranje Vandaag Toen.

Er ging geen nationale rouwstoet door de straten toen Kees Rijvers op 4 maart 2024 overleed, 97 jaar oud. Toch voelde het in Zeist, Eindhoven en in de hoofden van een generatie Oranje-spelers alsof een tijdperk definitief werd afgesloten. Rijvers was geen bondscoach van grote toernooisuccessen, maar wel een architect van vernieuwing.

Op papier geldt hij als een van de minst succesvolle bondscoaches van Oranje: geen deelname aan het WK van 1982 en geen EK-ticket in 1984. Maar invloed laat zich niet altijd meten in prijzen. In de vroege jaren tachtig gaf Rijvers richting aan een elftal dat zoekende was naar de glorie van de jaren zeventig.

Oranje in crisis begin jaren tachtig

Toen Rijvers in 1981 bondscoach werd, verkeerde het Nederlands elftal in sportieve verwarring. Het WK 1978 lag achter ons, het EK 1980 was teleurstellend verlopen en de kwalificatiecampagne voor het EK 1984 begon desastreus met twee nederlagen in de eerste twee ontmoetingen onder Jan Zwartkruis. Rijvers nam over in een fase waarin Oranje opnieuw moest worden opgebouwd.

Het WK van 1982 werd op het nippertje gemist na een 2-0-nederlaag tegen Frankrijk in het beslissende kwalificatieduel. De mislukte kwalificatie voor het EK van 1984, dramatisch beslist op doelsaldo na de 12-1-overwinning van Spanje op Malta, behoort nog altijd tot de pijnlijkste momenten in de Nederlandse voetbalgeschiedenis. Het waren klappen die een minder geduldige bondscoach hadden kunnen breken.

De generatie die hij liet debuteren

Onder Rijvers debuteerden spelers die later iconen zouden worden. Ronald Koeman, Ruud Gullit, Marco van Basten en Frank Rijkaard kregen hun eerste kansen in Oranje onder zijn leiding. Hij gaf hen vertrouwen, structuur en een duidelijke rol.

Rijvers was geen man van theatrale ingrepen. Hij sprak zacht, observeerde veel en koos zijn momenten. Waar anderen misschien paniek zouden zaaien, koos hij voor ontwikkeling. “We zijn op de goede weg”, was typerend voor zijn benadering, zelfs na tegenslagen.

De brug tussen 1974 en 1988

Het Nederlands elftal onder Rijvers speelde geen romantisch totaalvoetbal meer. De tijd van Johan Cruijff lag achter Oranje. Wat Rijvers introduceerde, was organisatie, discipline en volwassenheid. Hij begreep dat het Nederlandse voetbal een nieuwe identiteit nodig had.

Toen hij in oktober 1984 vertrok, was het fundament gelegd. Vier jaar later plukte zijn opvolger Rinus Michels de vruchten met de Europese titel van 1988. Van het elftal dat Europees kampioen werd, hadden liefst negen spelers hun debuut onder Rijvers gemaakt. Exact twee jaar na zijn overlijden blijft hij misschien de meest onderschatte bondscoach uit de moderne Oranje-historie.