De dag dat Oranje de wereld schokte: zoetere wraak dan deze bestond niet

In aanloop naar het WK 2026 blikt Mee Met Oranje terug op de rijke geschiedenis van het Nederlands elftal. In deze serie herbeleven we 22 legendarische duels van Oranje op een WK: van grote overwinningen en iconische goals tot pijnlijke nederlagen. Dit is Oranje Legacy, met vandaag Spanje - Nederland (1-5) op het WK 2014.

Het is een avond die in het collectieve geheugen van de Nederlandse voetballiefhebber staat gegrift als de ultieme wraakoefening. Toen het Nederlands elftal op 13 juni 2014 het veld van de Arena Fonte Nova in Salvador betrad, was de scepsis in de kroegen groot. Tegenover Oranje stond het onoverwinnelijk geachte Spanje, de regerende wereldkampioen die de sport jarenlang in een tiki-taka-wurggreep had gehouden. Wat volgde in de stromende Braziliaanse regen was een historische 1-5-slachtpartij die de voetbalwereld op zijn grondvesten deed schudden.

Om de euforie van die avond te begrijpen, moet de wond van 11 juli 2010 worden opengehaald. In het Soccer City Stadium in Johannesburg spatte de ultieme droom uiteen toen de teen van Iker Casillas een inzet van Arjen Robben in de 62ste minuut keerde. De treffer van Andrés Iniesta in de 116de minuut en de veertien gele kaarten van scheidsrechter Howard Webb lieten Nederland achter met een kater die vier jaar lang zou nadreunen. De openingswedstrijd in Brazilië voelde dan ook niet als een gewone poulewedstrijd, maar als een afrekening met de demonen van Zuid-Afrika.

Van Gaals tactische meesterzet

Bondscoach Louis van Gaal had in de aanloop naar het toernooi vriend en vijand verrast door het heilige 4-3-3-systeem bij het grofvuil te zetten. Met een 5-3-2-formatie wilde hij de defensieve kwetsbaarheid maskeren en de pure snelheid van Robben optimaal benutten. Dat Oranje niet naar Brazilië was gekomen om vrienden te maken, bleek al na dertien seconden toen Ron Vlaar de genaturaliseerde Spaanse spits Diego Costa meedogenloos tegen de grasmat werkte. Het was een botte, maar effectieve boodschap aan de ploeg die vier jaar eerder nog de wereldtitel greep.

Toch leek het cynisme aanvankelijk te zegevieren toen de Italiaanse arbiter Nicola Rizzoli na nog geen halfuur naar de penaltystip wees. Stefan de Vrij liet zijn been hangen na een snelle draai van Costa, die daar dankbaar gebruik van maakte door zijn voet achter die van de verdediger te haken. Xabi Alonso faalde niet vanaf elf meter, hoewel doelman Jasper Cillessen de goede hoek had gekozen. Heel Nederland vreesde op dat moment voor een nieuwe, pijnlijke voetballes van de verfijnde Spanjaarden, die de bal moeiteloos lieten rondgaan.

Iconische zweefkopbal Van Persie

De ommekeer viel op slag van rust en zou de boeken ingaan als een van de meest iconische momenten uit de WK-historie. Vanaf de linkerflank verstuurde Daley Blind een magistrale diagonale pass richting het strafschopgebied. Aanvoerder Robin van Persie positioneerde zich perfect en verschalkte Casillas met een fabelachtige zweefkopbal, een doelpunt dat hem wereldwijd de bijnaam 'The Flying Dutchman' opleverde. Die gelijkmaker was een mokerslag voor het Spaanse zelfvertrouwen en het startsein voor een ongekende demontage.

Terwijl in de tweede helft een typische tropische regenbui over het stadion trok en beide dug-outs doorweekte, ontketende Oranje zich volledig. Robben nam sportieve wraak op Casillas door een perfecte pass van Blind na 53 minuten genadeloos af te ronden. Later in de wedstrijd vernederde de aanvaller de Spaanse doelman nogmaals door hem na een indrukwekkende sprint vanaf de middenlijn letterlijk over de grond te laten kruipen, alvorens de 1-5 tegen de touwen te jagen. Het was een moment van pure gerechtigheid voor de man die vier jaar eerder nog de schlemiel was.

Spaanse ineenstorting compleet

Tussen de doelpunten van Robben door was de Spaanse ineenstorting al compleet gemaakt. De Vrij bekroonde zijn veerkracht door bij de tweede paal de 1-3 binnen te koppen uit een vrije trap van Wesley Sneijder, die in Salvador zijn honderdste interland speelde. De totale paniek bij de regerend wereldkampioen werd pijnlijk zichtbaar toen Casillas een terugspeelbal volledig verkeerd inschatte, waarna Van Persie de bal simpel kon binnentikken voor de vierde treffer. Het was de zwaarste nederlaag voor een titelverdediger op een WK ooit.

Achteraf bezien was die magische avond in Salvador het definitieve einde van het tijdperk waarin Spanje het internationale voetbal dicteerde. Voorafgaand aan het duel had Van Gaal de fysieke strijdwijze al verdedigd. "Er is plaats voor fysieke agressie in het voetbal en het is aan de scheidsrechter om de grens te trekken", zo klonk het uit de mond van de bondscoach. Oranje won dit keer echter niet met harde overtredingen, maar met een tactisch meesterplan. Voor Robben was de cirkel eindelijk rond. "Het is een moment dat ik nooit zal vergeten, maar dat nu tot de verleden tijd behoort", zei de aanvaller over het trauma van Johannesburg.

Samenvatting Spanje - Nederland (1-5) op WK 2014