Xavi Hernández krijgt interessante informatie over Dumfries vanuit Real Madrid

Denzel Dumfries is bij Real Madrid nog niet onomstreden. De Oranje-international begon afgelopen vrijdag tegen Real Betis opnieuw in de basis, maar kon een 1-0-nederlaag niet voorkomen. In Spanje klinkt kritiek op zijn aanvallende rendement en José Mourinho maakte na afloop duidelijk waarom hij in de tweede helft voor Trent Alexander-Arnold koos. Juist die uitleg is interessant met het oog op het nieuwe Oranje van Xavi Hernández, die zondag zijn eerste voorselectie van het Nederlands elftal samenstelde.

Dumfries kreeg tegen Betis de voorkeur boven Alexander-Arnold. De Nederlander speelde als rechtsback met Arda Güler voor zich en kreeg geregeld de mogelijkheid om de rechterflank te bestrijken. Mundo Deportivo omschreef zijn optreden als 'ofensivo' en constateerde dat Dumfries meer aanvallend dan verdedigend werk hoefde te verrichten.

Juist op aanvallend gebied was Defensa Central echter kritisch. Journalist Roberto Morales gaf Dumfries een 5. "Ik vind het moeilijk om hem te beoordelen, omdat hij aanvallend praktisch niets bijdraagt", luidde zijn oordeel. "Hij kreeg meer dan eens de mogelijkheid om mee naar voren te gaan. Hij maakte de aanval nooit af met een goede voorzet of iets anders waarmee hij gevaar creëerde." Verdedigend zag Morales weinig problemen. Dumfries kwam nauwelijks in de problemen en over zijn kant wist Betis weinig gevaar te stichten. De journalist noemde de Nederlander zelfs 'behoorlijk onbeduidend'.

Mourinho kiest voor andere kwaliteiten

Na ruim een uur haalde Mourinho Dumfries naar de kant voor Alexander-Arnold. De trainer benadrukte dat de wissel niet voortkwam uit ontevredenheid over zijn ploeg. Zijn tactische uitleg was voor Dumfries echter veelzeggend. "De wissels heb ik niet gedaan omdat ik ontevreden was over het team, maar om spelers met een gele kaart van het veld te halen en om Yan Diomande aan de buitenkant te laten spelen", zei Mourinho. Vervolgens benoemde hij het verschil tussen zijn rechtsbacks: "Dan is het beter om met Trent aan de binnenkant te spelen dan met Dumfries."

Mourinho gaf daarmee een interessant inkijkje in de concurrentiestrijd. Dumfries biedt vanaf rechts vooral diepgang, snelheid en fysieke kracht. Wanneer een andere speler de breedte houdt en de rechtsback juist naar binnen moet komen om daar mee te voetballen, acht Mourinho Alexander-Arnold geschikter. Precies dat onderscheid kan de komende periode ook bij Oranje belangrijk worden.

Xavi wil met het Nederlands elftal in de opbouw namelijk naar een structuur met drie spelers. Dat hoeven niet altijd twee centrale verdedigers en één back te zijn. Ook de doelman kan als derde opbouwer fungeren en bijna letterlijk tussen de centrumverdedigers terechtkomen. In dat scenario kunnen beide backs juist hoger op het veld komen te staan.

Dat maakt ook de keuze onder de lat relevant. Bart Verbruggen lijkt voorlopig de eerste doelman, terwijl Mark Flekken, Robin Roefs, Justin Bijlow en Kjell Scherpen achter hem om de overige plekken in de selectie strijden. Een keeper die comfortabel kan meevoetballen, biedt Xavi de mogelijkheid om achterin andere posities in te nemen.

Dumfries past maar niet in ieder profiel

Wanneer één back lager blijft in de opbouw en de andere juist hoger op het veld komt te staan en dynamisch moet opstomen, lijkt Dumfries op rechts vrijwel vanzelfsprekend in beeld. Dat profiel sluit uitstekend aan bij zijn kwaliteiten. Hij kan voortdurend langs de zijlijn opkomen, diepgaan zonder bal en vanuit zijn fysieke kracht het strafschopgebied bereiken.

Xavi vraagt echter meer van zijn backs. Een vleugelverdediger moet volgens zijn voetbalideeën ook in staat zijn om aan de binnenkant te spelen. In plaats van voortdurend buitenom te komen, kan een back dan naar het middenveld schuiven en in de opbouw bijna als extra verdedigende middenvelder functioneren.

Bij Oranje ligt het voor de hand dat vooral de linksback zo'n rol krijgt wanneer Dumfries rechts hoog speelt. Maar Xavi hoeft die verdeling niet altijd hetzelfde te houden. En zodra hij op rechts een back nodig heeft die naar binnen kan komen, heeft Dumfries concurrenten met een profiel dat daarvoor beter geschikt lijkt.

Concurrenten van Dumfries bij Oranje

Jürrien Timber is daarvan het duidelijkste voorbeeld. De verdediger kan zowel centraal als op rechts uit de voeten en voelt zich comfortabel wanneer hij vanaf de flank het middenveld in moet bewegen. Lutsharel Geertruida beschikt eveneens over die kwaliteiten. Hij speelde als rechtsback tegen Spanje tijdens de Nations League-duels van 2025, toen Dumfries door een blessure ontbrak.

Daarachter zijn er meer spelers die Xavi kan blijven volgen. Givairo Read van Feyenoord en Elijah Dijkstra van AZ behoren tot de jonge rechtsbacks die in beeld kunnen komen, terwijl ook Mats Wieffer bij Brighton & Hove Alvion vanuit verschillende posities een rol in de opbouw kan vervullen.

Daarmee ontstaat voor Xavi een interessant tactisch vraagstuk. Dumfries heeft kwaliteiten die maar weinig andere Nederlandse backs bezitten. Wanneer Oranje aan de rechterkant diepte, loopvermogen en aanwezigheid rond het vijandelijke strafschopgebied nodig heeft, blijft hij een zeer logische optie. Maar wanneer Xavi juist een rechtsback zoekt die tijdens de opbouw naar het middenveld kan schuiven, ligt zijn positie minder vanzelfsprekend vast.

Het opvallende is dat Mourinho bij Real Madrid nu eigenlijk tegen hetzelfde vraagstuk aanloopt. Dumfries krijgt voorlopig volop kansen en lijkt in veel wedstrijden zelfs de voorkeur te genieten boven Alexander-Arnold. Toch maakte Mourinho tegen Betis expliciet duidelijk dat hij in een ander tactisch scenario liever de Engelsman gebruikt. Wanneer Dumfries de hele flank tot zijn beschikking krijgt, wordt juist van hem verwacht dat hij aanvallend het verschil kan maken. Tegen Betis kreeg hij daarvoor mogelijkheden, maar dat leverde te weinig gevaar, goede voorzetten en rendement op.

Dat maakt de komende periode bij Real Madrid ook vanuit Oranje-oogpunt interessant. De status van Dumfries hoeft onder de nieuwe bondscoach niet automatisch dezelfde te zijn als in de afgelopen jaren. Xavi wil verschillende oplossingen binnen één speelwijze kunnen gebruiken. Voor Dumfries betekent dat dat niet alleen zijn vorm bij Real Madrid telt, maar ook de vraag welk type rechtsback Oranje in een bepaalde wedstrijd nodig heeft.