De ooit kroonprins van Oranje werd alleen in Spanje en Duitsland verafgodt

Op 5 oktober 1996 maakte Roy Makaay zijn debuut voor het Nederlands elftal. In Oranje door de geschiedenis blikt Mee Met Oranje terug op bijzondere wedstrijden, spelers en momenten uit het verleden van Oranje. Precies dertig jaar geleden werd de toen 21-jarige spits onverwacht bij de selectie gehaald en kreeg hij tegen Wales direct speeltijd.

Makaay stond destijds onder contract bij Vitesse en gold als een van de grootste aanvallende talenten van Nederland. In Arnhem vormde hij samen met Nikos Machlas een gevaarlijk aanvalsduo en hij was lange tijd topscorer aller tijden van Jong Oranje. De KNVB omschreef hem later zelfs als de toenmalige 'kroonprins van het Nederlands elftal'.

Toch rekende Makaay er aanvankelijk helemaal niet op dat hij begin oktober bij het grote Oranje zou aansluiten. Hij verbleef met Jong Oranje in hetzelfde hotel toen hij plotseling naar beneden werd geroepen. "Ik zat op mijn kamer en toen werd er gebeld om te vragen of ik even naar beneden wilde komen. Daar stond bondscoach Guus Hiddink."

Blessure opende deur voor Roy Makaay

De reden voor het onverwachte gesprek was een blessure van Dennis Bergkamp. Guus Hiddink had daardoor plotseling een extra aanvaller nodig voor de WK-kwalificatiewedstrijd in en tegen Wales en besloot Makaay door te schuiven. Opeens zat de jonge spits bij het Nederlands elftal voor de eerste kwalificatiewedstrijd op weg naar het WK van 1998.

Opstelling: Van der Sar; Vierklau, Valckx, Frank de Boer, Bogarde; Jonk, Winter, Seedorf, Cocu, Jordi Cruijff en Ronald de Boer.

Oranje begon in Cardiff zonder Makaay. De ploeg van Hiddink kende een bijzonder moeizaam begin. Dean Saunders zette Wales na achttien minuten op voorsprong en Nederland slaagde er voor rust niet in om de achterstand weg te werken. Makaay kreeg ondertussen te horen dat hij zich moest voorbereiden op een invalbeurt. Na de pauze verscheen hij daadwerkelijk binnen de lijnen. Makaay verving Jordi Cruijff en maakte zo op 21-jarige leeftijd zijn eerste minuten voor het Nederlands elftal.

Makaay wist bij zijn debuut niet te scoren, maar Oranje draaide de wedstrijd in de slotfase alsnog volledig om. Daarvoor was vooral een andere invaller verantwoordelijk: Pierre van Hooijdonk kwam in minuut 71 binnen de lijnen als vervanger van de eveneens debuterende Ferdy Vierklau. De spits had nauwelijks tijd nodig om zijn stempel op de wedstrijd te drukken. In de 72e minuut maakte hij de gelijkmaker en slechts enkele minuten later zorgde hij ook voor de 1-2.

Ronald de Boer maakte vervolgens de derde Nederlandse treffer en bepaalde de eindstand op 1-3. De overwinning in Cardiff bleek later waardevol. Nederland eindigde bovenaan in de kwalificatiegroep en plaatste zich voor het WK van 1998 in Frankrijk.

Oranje-loopbaan Makaay kwam niet van de grond

Wie na die avond verwachtte dat Roy Makaay direct een vaste rol bij Oranje zou krijgen, kwam bedrogen uit. Zijn tweede interland volgde pas in juni 1997 tegen Zuid-Afrika en daarna verdween hij lange tijd uit beeld. Pas in februari 2000 kwam hij voor de derde keer uit voor Oranje. Dat was opvallend, daar Makaay zich ondertussen op clubniveau ontwikkelde tot een van de beste Nederlandse spitsen van zijn generatie.

Bij Deportivo la Coruña en later bij Bayern München maakte Makaay grote indruk en groeide hij uit tot een gevreesde doelpuntenmaker. Hij won de Europese Gouden Schoen in 2003 en kreeg in München als bijnaam 'das Phantom'. In Spanje en Duitsland werd hij zodoende op handen gedragen, maar bij Oranje bleef zijn rol aanzienlijk kleiner. Hij wees er naderhand op dat hij veelal invaller was en nooit op zijn favoriete positie in de punt van de aanval werd gezet.

Makaay kwam uiteindelijk tot 43 interlands en 6 doelpunten. Daarvan begon hij maar 15 keer in de basis; liefst 28 keer was hij invaller. Zijn eerste treffer voor Oranje viel pas in zijn achttiende interland. Makaay behoorde tot de Oranje-selectie voor het EK van 2000 en het EK van 2004 en speelde zijn laatste interland in augustus 2005 tegen Duitsland.

Toenmalig bondscoach Marco van Basten riep de aanvaller vanaf dat moment niet meer op. Makaay deed nog wel mee met het Olympisch Elftal tijdens de Spelen van 2008 in Beijing, maar ook dat werd geen succes.