Xavi zet Oranje op scherp met opvallende filosofie: 'Zit niet echt in onze aard'

Bondscoach Xavi Hernández begint donderdagavond officieel aan zijn periode bij het Nederlands elftal met de Nations League-wedstrijd tegen Duitsland. In de Johan Cruijff ArenA moet direct een andere wind gaan waaien: Oranje stapt onder leiding van de Spanjaard over op dominant en aanvallend voetbal vanuit balbezit. Daarbij vraagt hij nadrukkelijk om constante pressing, tactische discipline en vooral veel passie en intensiteit.

Die nieuwe opzet zorgt er ook voor dat het systeem met vijf verdedigers definitief van de baan is. Assistent Ruud van Nistelrooij moet er mede voor zorgen dat de plannen op het veld goed worden uitgevoerd. Tegenstander Duitsland begint in Divisie A (Groep 2) eveneens met een nieuwe man langs de lijn. Jürgen Klopp maakt daar zijn debuut als bondscoach en pakte meteen uit met een voorselectie van 43 spelers, onder wie vijftien debutanten.

Vraagtekens bij energie onder Xavi

Analist Robert Maaskant keek bij de NOS naar de plannen rond de gewenste bezieling en zette daarbij zijn vraagtekens bij de uitstraling van de Spanjaard. "Xavi lijkt mij een heel vriendelijke man. Bij coaches die passie hebben en overbrengen, denk ik aan Klopp, Simeone, Luis Enrique. Die lijken dat meer te hebben", stelt Maaskant.

Volgens Maaskant draait het overbrengen van die intensiteit vooral om wat je doet op het trainingsveld en in de omgang met spelers. "Een oud-speler van me zei het laatst nog: 'Jij kon zo motiveren.' Dat heeft ook nadeel. Een motivatiecoach werkt meer voor de korte termijn, een procescoach is meer met de lange termijn bezig. Je moet beginnen bij waar het om draait: goals maken en goals voorkomen. Dat moet je terug laten komen in de trainingsvormen, via spelvormen of tikkertje of wat dan ook."

Daarbij vindt Maaskant dat successen op elk moment gevierd moeten worden. "Je moet er in de coaching in ieder geval bovenop zitten. Laten zien wat je wil en fel en veeleisend zijn. En ook belangrijk: vier je doelpunten, ook op de training. Dat zie je ook bij Pep Guardiola. Sommigen zijn gefocust op geld, anderen op records, een ander weer op iets anders. Ga het gesprek aan, breng je kernwaarden over in de besprekingen."

De analist verwacht dat de speelstijl uiteindelijk de grootste verandering zal zijn voor de selectie. Daarin ontbreekt Memphis Depay op basis van een sportieve beslissing, terwijl Kenneth Taylor, Gjivai Zechiël en de herstellende Jurriën Timber op de tribune plaatsnemen. "Een coach kan misschien tien procent eraf of tien procent erbij doen. De speelstijl kan het verschil brengen. Koeman was een pragmaticus, een controlerende coach. Bij Xavi krijgen de spelers misschien meer vrijheid en gaat het meer om het tempo. Joey Veerman is wel zo'n speler die past bij vlot combinatiespel."

Herkenning bij Van Dijk en Reijnders

Aanvoerder Virgil van Dijk, die zich na een gesprek met de bondscoach tot het EK van 2028 heeft vastgelegd aan Oranje, ziet veel raakvlakken met zijn situatie in Engeland. "Ik denk dat daar zeker veel aandacht aan wordt besteed. Dat is goed. Maar voor mij is er niet een groot verschil met wat ik bij Liverpool meemaak. Spanjaarden hebben een beetje hetzelfde idee", vertelt hij over de werkwijze van clubtrainer Andoni Iraola. Over de vraag of die intense overgave logisch is voor Nederlandse spelers, blijft Van Dijk rustig: "Het zit sowieso niet echt in onze aard."

Ook Tijjani Reijnders kijkt positief naar de tactische koerswijziging en de hogere balcirculatie. "Nieuwe ideeën en een nieuwe manier van voetballen, ik denk dat het goed is voor de groep. Ik heb er heel veel zin in", aldus de middenvelder.

Beide spelers beginnen met uitstekende cijfers aan de interland in Amsterdam. De 35-jarige Van Dijk staat met een nog ongeslagen Liverpool op de zesde plaats in de Premier League na de 0-1 zege bij Bournemouth van afgelopen zondag. Reijnders kende bij zijn Saudische club Al-Qadsiah eveneens een sterke seizoensstart, met drie treffers in zijn eerste vijf competitiewedstrijden.