Op 26 oktober 1977 verzekerde het Nederlandse elftal zich van deelname aan het WK van 1978 én speelde Johan Cruijff op dertigjarige leeftijd al zijn laatste interland. In Oranje door de geschiedenis blikt Mee Met Oranje terug op bijzondere wedstrijden, spelers en momenten uit het verleden van Oranje. Precies 49 jaar geleden won Nederland met 1-0 van België, maar achter de feestvreugde schuilde een bijzonder afscheid.
Nederland begon op 26 oktober 1977 aan zijn laatste kwalificatiewedstrijd voor het WK in Argentinië. Oranje, de verliezende finalist van het WK van 1974, stond er uitstekend voor. Na zeges op IJsland, België en Noord-Ierland en een gelijkspel tegen Noord-Ierland had de ploeg van bondscoach Jan Zwartkruis negen punten uit vijf wedstrijden in het toenmalige tweepuntensysteem.
België stond op zes punten en moest in Amsterdam winnen om nog kans te houden. Voor Oranje was een gelijkspel al voldoende om zich te kwalificeren. Nederland maakte het uiteindelijk nog duidelijker door met 1-0 te winnen en sloot de groep af als ongeslagen groepswinnaar met elf punten.
Van de Kerkhof slaat vrijwel onmiddellijk toe
Nederland begon met Jan Jongbloed op doel, die op zijn beurt Hugo Hovenkamp, Ruud Krol, Wim Suurbier en Johnny Dusbaba voor zich had. Wim Jansen, Willy van de Kerkhof en Johan Neeskens vormden het middenveld. Johan Cruijff, René van de Kerkhof en Rob Rensenbrink verzorgden de aanvallende impulsen.
De spanning in het uitverkochte Olympisch stadion was vrijwel onmiddellijk verdwenen. René van de Kerkhof maakte al in de tweede minuut de 1-0 door Jean-Marie Pfaff te passeren. Het bleek meteen het enige doelpunt van de wedstrijd en voldoende voor het WK-toegangsbewijs.
Johan Cruijff dreigt zijn afscheid zelfs te missen
Johan Cruijffs deelname was kort voor de wedstrijd nog niet helemaal vanzelfsprekend. Hij kampte al weken met een gezwollen scheenbeen en sloeg de laatste training voor het duel met België over om het been rust te geven. Toch stond hij voor ongeveer 62.000 toeschouwers gewoon aan de aftrap.
Cruijff bleef staan op 48 interlands en 33 doelpunten in ruim elf jaar voor Oranje. Een relatief laag aantal debet aan blessures, conflicten en afzeggingen. Hij begon alle 48 wedstrijden in de basis en droeg 34 keer de aanvoerdersband. Zijn laatste doelpunt had hij zeven maanden eerder gemaakt, eveneens tegen België. In maart 1977 scoorde hij bij de 0-2-zege in Antwerpen.
Waarom Johan Cruijff niet naar het WK ging
Rond de afwezigheid van Johan Cruijff in Argentinië ontstonden jarenlang allerlei verhalen. Er werd gespeculeerd over zijn vrouw Danny, het beruchte zwembadincident uit 1974 en zelfs een principieel bezwaar tegen het Argentijnse militaire regime.
Cruijff had echter al in 1974 aangegeven dat hij zichzelf in 1978 niet meer op een WK zag spelen. Hij wilde minder lang van zijn gezin weg zijn en dacht destijds al aan het afbouwen van zijn carrière. In 2008 vertelde hij bovendien dat zijn gezin in Barcelona in 1977 slachtoffer was geweest van een poging tot ontvoering.
Cruijff en zijn vrouw werden vastgebonden, er werd een vuurwapen op hem gericht en zijn kinderen waren thuis. Daarna kreeg het gezin maandenlang politiebescherming. Dat speelde volgens Cruijff een belangrijke rol bij zijn besluit om zijn familie niet voor een lang WK te verlaten.
Oranje haalt zonder Johan Cruijff opnieuw finale
Nederland reisde een jaar later uiteindelijk zonder zijn grootste ster naar Argentinië en bereikte opmerkelijk genoeg opnieuw de WK-finale. Tegen gastland Argentinië verloor Oranje na verlenging met 3-1.
Johan Cruijffs interlandloopbaan leek jaren later nog één keer een vervolg te kunnen krijgen. In 1981 werd serieus gesproken over een rentree, maar onder meer een conflict rond zijn Puma-contract en de Adidas-kleding van Oranje stond die comeback in de weg. Daardoor bleef nummer 48 daadwerkelijk zijn laatste interland.