Op 6 november 1966 werd Johan Cruijff als eerste speler in de geschiedenis van het Nederlands elftal uit een interland gestuurd. In Oranje door de geschiedenis blikt Mee Met Oranje terug op bijzondere wedstrijden, spelers en momenten uit het verleden van Oranje. Precies zestig jaar geleden liep pas de tweede interland van de negentienjarige aanvaller volledig uit de hand en volgde een schorsing die hem maandenlang uit Oranje hield.
Cruijff had kort daarvoor nog een droomstart beleefd bij het Nederlands elftal. Bij zijn officiële debuut tegen Hongarije (2-2) op 7 september 1966 had hij direct gescoord. Twee maanden later stond hij opnieuw in de basis, ditmaal voor een vriendschappelijke interland tegen Tsjecho-Slowakije in het Olympisch Stadion. Voor ruim 56.000 toeschouwers kwam Nederland op achterstand. Sjaak Swart maakte na rust gelijk, maar vrijwel direct daarna namen de bezoekers opnieuw de leiding.
In de tweede helft verschoof alle aandacht naar Cruijff. De aanvaller raakte verwikkeld in een duel en woordenwisseling met de Tsjecho-Slowaakse verdediger Alexander Horváth. Scheidsrechter Rudi Glöckner kwam tussenbeide en enkele ogenblikken later moest Cruijff het veld verlaten. Daarmee schreef hij geschiedenis, al was het bepaald geen primeur waarop hij zat te wachten.
Eerste Oranje-speler ooit weggestuurd
Johan Cruijff werd de eerste Nederlandse international die tijdens een wedstrijd van het veld werd gestuurd. Van een daadwerkelijke rode kaart was overigens nog geen sprake. Gele en rode kaarten waren in 1966 nog niet ingevoerd. Scheidsrechter Rudi Glöckner stuurde de aanvaller simpelweg weg. Over wat er precies gebeurde, bleef discussie bestaan.
De Oost-Duitse arbiter verklaarde dat Cruijff hem had geraakt nadat hij tussenbeide was gekomen bij het opstootje. Volgens Glöckner was sprake geweest van een klap. Cruijff zelf ontkende dat hij de scheidsrechter bewust had geslagen. Zijn lezing was dat Glöckner hem vastpakte, waarna hij zich losrukte en de arbiter daarbij mogelijk had geraakt. Dat veranderde niets aan de beslissing. Cruijff moest vertrekken en Nederland verloor uiteindelijk met 1-2.
De sfeer in het stadion werd daarna grimmig. Glöckner kreeg vanaf de tribunes de nodige verwensingen naar zijn hoofd, er werd met zitkussentjes gegooid en de arbiter moest na afloop zelfs onder politiebescherming het veld verlaten. Ruim twintig jaar later zat het Cruijff blijkbaar nog dwars. In het voorjaar van 1988 vertelde hij over het incident aan de Panorama: "Die Oost-Duitse scheidsrechter beweerde dat ik hem sloeg of dreigde te slaan. Dat was pure nonsens. Die man begreep niets van modern voetbal. Hij wist namelijk niet dat ik heel vaak met mijn handen voetbal."
Andere ooggetuigen achtten Cruijff echter wel degelijk schuldig. Zo verklaarde Piet Keizer in 1984 nog zonder twijfel: "Natuurlijk gaf hij Glöckner een ram, maar het typische was dat hij dat nooit heeft willen toegeven."
Zware straf en perfecte rentree
Ook de KNVB liet het incident niet zonder gevolgen. Johan Cruijff kreeg aanvankelijk een schorsing van één jaar voor het Nederlands elftal opgelegd. Die straf werd later verminderd. In juni 1967 kreeg hij gratie wegens goed gedrag, waardoor hij vanaf het nieuwe seizoen weer beschikbaar was voor Oranje. Uiteindelijk miste Cruijff vier interlands.
Opvallend genoeg keek Cruijff achteraf niet uitsluitend negatief op de straf terug. De jonge aanvaller zei later dat de harde correctie hem mogelijk zelfs had geholpen. Terugkijkend in augustus 1967 vertelde Cruijff aan Het Vrije Volk: "Klinkt misschien gek hè, maar nu, nadat alles gelukkig weer op zijn pootjes terecht is gekomen, ben ik mijn hart een heel klein beetje blij dat die Glöckner me in de interland tegen Tsjecho-Slowakije van het veld heeft gestuurd. Ik had het nodig! Anders was het waarschijnlijk helemaal fout met me gegaan."
Zijn terugkeer bij Oranje kon bijna niet symbolischer verlopen. Op 13 september 1967, ruim tien maanden na de veelbesproken wedstrijd tegen Tsjecho-Slowakije, stond Cruijff weer in de basis. Nederland speelde tegen Oost-Duitsland. Na amper twee minuten was het raak. Cruijff maakte het enige doelpunt van de wedstrijd en bezorgde Oranje een 1-0-zege.