Op 5 november 1883 werd Louis Otten geboren, een voormalig aanvoerder van het Nederlands elftal die na zijn voetbalcarrière naam maakte als arts en een vaccin tegen de pest ontwikkelde. In Oranje door de geschiedenis blikt Mee Met Oranje terug op bijzondere wedstrijden, spelers en momenten uit het verleden van Oranje. Precies 143 jaar geleden kwam daarmee een Oranjespeler ter wereld wiens grootste prestaties uiteindelijk niet op het voetbalveld, maar in de bestrijding van een dodelijke ziekte zouden liggen.
Otten speelde zijn hele interlandloopbaan als voetballer van Quick uit Den Haag. Zijn debuut voor Nederland, op 21 december 1907, verliep bepaald niet zoals gehoopt. De Engelse amateurs versloegen Oranje in Darlington met liefst 12-2. Het bleef voor Otten niet bij die pijnlijke kennismaking. Tussen 1907 en 1911 kwam hij tot twaalf interlands, allemaal als basisspeler. Viermaal droeg hij bovendien de aanvoerdersband.
Een van de hoogtepunten volgde tijdens de Olympische Spelen van 1908 in Londen. Nederland verloor de halve finale met 4-0 van Groot-Brittannië, maar kreeg daarna tegen Zweden de kans om brons te veroveren. Oranje won met 2-0 en Otten speelde de volledige wedstrijd. Daarmee behoorde hij tot de eerste Nederlandse voetbalploeg die een olympische medaille veroverde. Terwijl hij op het hoogste niveau voetbalde, was Otten echter al bezig met een heel andere toekomst.
Van Oranje naar de bestrijding van de pest
Louis Otten studeerde geneeskunde en werkte in Leiden op het gebied van bacteriologie en hygiëne. Na zijn Oranje-loopbaan vertrok hij naar Nederlands-Indië, waar hij zich steeds intensiever ging bezighouden met de pest. In 1913 promoveerde hij op onderzoek naar de verspreiding en besmettingswijze van de ziekte op Java. Later kreeg hij leidinggevende functies binnen de pestbestrijding en het Instituut Pasteur in Bandoeng.
Zijn belangrijkste doorbraak kwam in de jaren dertig. Otten ontdekte dat een pestbacteriestam die afkomstig was van een besmette rat sterk aan ziekteverwekkend vermogen had verloren, terwijl deze nog wel een afweerreactie kon oproepen. Daaruit ontwikkelde hij een levend verzwakt vaccin tegen de builenpest.
Het meest opmerkelijke detail volgde voordat het middel grootschalig werd toegepast. Volgens historische berichtgeving testte Otten het vaccin eerst op zichzelf. Daarna liet ook zijn vrouw Maria Jacomina van Stockum, die zelf arts was, zich ermee inenten. Beiden bleven gezond.
Miljoenen doses en een enorme daling
Vanaf 1934 werd het vaccin op Java toegepast. De schaal waarop dat gebeurde groeide razendsnel. Vanaf het midden van de jaren dertig werden volgens historisch onderzoek jaarlijks ongeveer twee miljoen doses verspreid. De cijfers laten zien hoe ingrijpend de ontwikkeling was. In 1934 werden op Java nog meer dan 23.000 sterfgevallen door de pest geregistreerd. Aan het begin van de jaren veertig waren dat er nog slechts enkele honderden per jaar. Vaccinatie met Louis Ottens middel speelde bij die spectaculaire daling een belangrijke rol.
Zijn werk leverde hem in 1936 een eredoctoraat van de Universiteit Utrecht op. De voormalig aanvoerder van Oranje werd zodoende jaren later internationaal erkend vanwege zijn bijdrage aan de volksgezondheid. Zijn laatste levensjaren waren zwaar. Tijdens de Japanse bezetting van Nederlands-Indië werd Otten geïnterneerd en zijn gezondheid ging sterk achteruit. Na de oorlog keerde hij terug naar Nederland. Op 7 november 1946 overleed hij in Den Haag, slechts twee dagen na zijn 63e verjaardag.