Waarom een 0-0 tussen Oranje en Zweden op het WK legendarisch werd

De countdown naar het WK 2026 is begonnen: nog 25 dagen te gaan. Richting het eindtoernooi staat Mee Met Oranje meerdere keren per week stil bij een opvallend WK-feit, veelal in relatie tot de geschiedenis van het Nederlands elftal. Vandaag: de 25 ontmoetingen tussen Nederland en Zweden, inclusief de historische 'Cruyff Turn'.

Het Nederlands elftal en Zweden bereiden zich momenteel voor op hun ontmoeting in de groepsfase van het naderende wereldkampioenschap. De Scandinaviërs en de Nederlanders zijn voor het komende eindtoernooi aan elkaar gekoppeld in Groep F en zijn op 20 juni om 19.00 uur in het NRG Stadium in Houston elkaars tegenstander. Het wordt de zesentwintigste keer dat beide landen tegenover elkaar staan, waarbij de balans met elf overwinningen in het voordeel van Oranje uitvalt.

Nederland plaatste zich rechtstreeks voor het mondiale podium met twintig punten uit de kwalificatiereeks, terwijl Zweden via de play-offs moest afrekenen met Oekraïne en Polen om een ticket voor Noord-Amerika te bemachtigen. Het wordt de eerste onderlinge confrontatie sinds oktober 2017, toen de Amsterdam ArenA het decor was voor een kwalificatieduel. Destijds bezorgde Arjen Robben de thuisploeg met twee doelpunten een 2-0-zege, maar dat resultaat bleek onvoldoende voor Oranje om het toenmalige toernooi in Rusland te bereiken.

Cruijff trok aandacht met historische actie in Dortmund

Hoewel de landen elkaar door de jaren heen talloze keren troffen in vriendschappelijk verband en tijdens kwalificatiereeksen, vond de meest besproken krachtmeting plaats tijdens het WK van 1974 in West-Duitsland. In de eerste groepsfase stonden de teams tegenover elkaar in het Westfalenstadion in Dortmund, onder toeziend oog van ruim 53.000 toeschouwers. De Zweden slaagden er als enige ploeg op dat toernooi in om Johan Cruijff en zijn ploeggenoten van scoren af te houden, waardoor het duel in Groep 3 eindigde in een doelpuntloos gelijkspel. Toch liet deze ontmoeting een blijvende erfenis achter in de voetbalgeschiedenis door de geboorte van de zogeheten 'Cruyff Turn'.

In de 22ste minuut van de wedstrijd liet de sterspeler van het Nederlands elftal zijn directe tegenstander Jan Olsson volledig kansloos achter. Met een majestueuze beweging deed de aanvaller alsof hij de bal wilde voorgeven, maar in plaats daarvan sleepte de technicus het leer achter zijn standbeen langs om 180 graden de andere kant op te draaien.

Door deze schijnbeweging leek de Zweedse rechtsback volgens de overlevering op 'Bambi op het ijs'. De destijds voor Åtvidabergs FF uitkomende verdediger was volledig gedesoriënteerd door de actie. "Waar ging die bal in godsnaam heen?", zo blikte de inmiddels 84-jarige oud-international later met de nodige humor terug op het moment waarop hij werd uitgespeeld.

Ondanks dat doelpuntloze gelijkspel in de jaren zeventig, vallen de historische statistieken over de volle breedte in het voordeel van de Nederlandse equipe uit. Van de vijfentwintig eerdere ontmoetingen eindigden er zes in een remise, terwijl de Zweden acht keer aan het langste eind trokken. Opvallend genoeg is het totale doelsaldo met 47-48 wel nipt in het voordeel van de Scandinavische opponent, een statistiek die mede werd veroorzaakt door enkele ruime Zweedse overwinningen in de jaren vijftig.