Xavi krijgt vanuit Juventus precies het signaal dat hij liever niet ziet

Teun Koopmeiners heeft bij Juventus opnieuw een gevoelige tik gekregen. De Oranje-international kreeg donderdagavond tijdens het Europa League-duel met Celta de Vigo (1-2) de kans om zich te bewijzen, maar stelde teleur. Trainer Luciano Spalletti uitte na afloop openlijk zijn zorgen over het zelfvertrouwen van de middenvelder. Dat zal bondscoach Xavi Hernández niet ontgaan zijn. Nog geen twee weken geleden gaf de Spanjaard Koopmeiners namelijk een sleutelrol bij het Nederlands elftal, juist vanwege zijn vermogen om aan de bal het verschil te maken.

Koopmeiners begon donderdagavond in de basis bij Juventus, maar slaagde er nauwelijks in om zijn stempel op de wedstrijd te drukken. De 28-jarige Nederlander was betrokken bij de gelijkmaker van Nick Woltemade, maar liet daarnaast een grote mogelijkheid onbenut. Vooral zijn terughoudende spel in balbezit viel op. In plaats van de aanval te zoeken met passes tussen de linies, koos hij regelmatig voor de veilige oplossing.

Spalletti herkende dat probleem en benadrukte dat ook andere spelers moeite hadden om het spel snel naar voren te verplaatsen. Hij was vooral bezorgd over de mentale gesteldheid van Koopmeiners. "Hij is op dit moment waarschijnlijk niet erg zelfverzekerd", verklaarde de trainer, die wees op het gebrek aan regelmatige speeltijd en het gevoel voortdurend beoordeeld te worden. De Europese wedstrijd had een nieuwe impuls moeten geven, maar dat gebeurde niet. "Hij zal echt beter moeten gaan presteren", luidde de duidelijke boodschap.

Ook de Italiaanse sportkrant Tuttosport was bijzonder kritisch en deelde een 5,5 uit. Het medium sprak van 'een wedstrijd die op rugby leek', omdat Koopmeiners vrijwel uitsluitend horizontale passes verstuurde. Volgens de krant had hij opnieuw een kans laten liggen om zich in de basis te spelen.

Xavi zag bij Oranje juist een andere Koopmeiners

De kritiek uit Turijn vormt een opvallend contrast met de gebeurtenissen van 4 oktober. Toen kreeg Teun Koopmeiners van Xavi Hernández een verrassende basisplaats in het Nations League-duel met Servië (2-1). Na drie wedstrijden op de reservebank werd hij niet op zijn vertrouwde middenveld opgesteld, maar als linker centrale verdediger naast Virgil van Dijk.

Dat bleek slechts een deel van zijn opdracht. Zodra Oranje de bal veroverde, moest Koopmeiners doorschuiven naar het middenveld en soms zelfs de positie van linker aanvallende middenvelder innemen. Daarmee probeerde Xavi centraal een numerieke meerderheid te creëren, een van de belangrijkste uitgangspunten van zijn speelwijze.

Voorafgaand aan die wedstrijd verklaarde Xavi waarom hij juist Koopmeiners voor die bijzondere rol had uitgekozen. "Hij is goed in het vinden van de vrije man en in zijn passing", vertelde de bondscoach aan de NOS. Precies die eigenschappen moesten Oranje helpen om gemakkelijker door de linies van Servië te voetballen.

Koopmeiners betaalde het vertrouwen aanvankelijk terug. Hij opende de score met een rechtstreeks ingeschoten vrije trap en was regelmatig betrokken bij de opbouw. Na afloop sprak Xavi lovend over zijn optreden en benadrukte hij dat de middenvelder zowel verdedigend als aanvallend uitstekend had gespeeld. De Nederlander genoot zelf zichtbaar van het vertrouwen. "Ik ben multifunctioneel inzetbaar. Vandaag stond ik op 10 en als linkercentrale verdediger. Leuk dat ik dat in één wedstrijd kon doen."

Opvallend genoeg was zelfs Luciano Spalletti afgelopen zaterdag nog zeer positief over de voetballende kwaliteiten van Koopmeiners. "Koopmeiners kan meerdere dingen. Vooral wanneer hij wat verder naar achteren speelt, beschikt hij over een uitstekend spelinzicht en het vermogen om onverwachte passes te geven. Het is alsof hij een 3D-bril draagt, waarmee hij achter de eerste linie van tegenstanders kan kijken."

"Hij heeft de techniek om het tempo van de bal te bepalen en het spel richting het doel te sturen." Minder dan een week later constateert diezelfde trainer dat Koopmeiners momenteel niet het vertrouwen heeft om die kwaliteiten daadwerkelijk te laten zien.

Nieuwe zorgen voor Xavi over tactisch experiment

De speelwijze van Xavi Hernández bij Oranje is gebaseerd op het creëren en benutten van vrije ruimtes. De bondscoach verlangt dat spelers voortdurend herkennen wanneer ze moeten doorschuiven, waar een overtal ontstaat en op welk moment een pass door de linies mogelijk is. Een speler die in balbezit voornamelijk voor zekerheid kiest, past moeilijk in die gedachte. Dat geldt des te meer voor Teun Koopmeiners, omdat Xavi hem tegen Servië nadrukkelijk als extra spelmaker wilde gebruiken.

Wanneer hij vanuit de achterhoede naar het middenveld schuift, moet hij immers niet alleen een extra aanspeelpunt vormen, maar ook daadwerkelijk vooruit durven voetballen. Daar komt bij dat het experiment tegen Servië niet zonder problemen verliep. Oranje slaagde er bij momenten in om met Koopmeiners een vrije man op het middenveld te creëren, maar was kwetsbaar zodra de bal verloren ging. Bij de Servische gelijkmaker ontstond achterin verwarring over de onderlinge taakverdeling en verloor Koopmeiners zijn directe tegenstander Mihajlo Cvetkovic uit het oog.

Deze kwetsbaarheid is voor Xavi extra relevant, omdat Oranje in zijn eerste vier interlands nog geen enkele keer de nul hield. De bondscoach probeert zijn ploeg aanvallend dominanter te maken, maar moet tegelijkertijd voorkomen dat zijn tactische ingrepen de defensieve organisatie verder onder druk zetten. Bovendien beschikt hij met Ryan Gravenberch, Tijjani Reijnders en Joey Veerman over alternatieven om het middenveld vorm te geven. Ook Gjivai Zechiël liet tegen Servië zien dat hij met zijn dynamiek en positiewisselingen een bijdrage kan leveren aan de zoektocht naar de vrije man.

Dat betekent niet dat Koopmeiners zijn kansen bij Oranje heeft verspeeld. Daarvoor was Xavi te positief over zijn optreden tegen Servië en is zijn veelzijdigheid tactisch te waardevol. Bovendien hoeft zijn rol bij Juventus niet dezelfde te zijn als die bij het Nederlands elftal. De gebeurtenissen in Vigo vormen echter wel een waarschuwing. Waar Xavi in Koopmeiners een speler ziet die het elftal met zijn passing en spelinzicht vooruit kan helpen, signaleert Spalletti juist dat hij momenteel te weinig initiatief neemt.

Xavi moet zodoende een nieuwe afweging maken: kan hij blijven vertrouwen op de kwaliteiten die Koopmeiners bij Oranje liet zien, wanneer diezelfde speler bij zijn club moeite heeft om het spel naar zich toe te trekken? De komende weken zullen moeten uitwijzen of Koopmeiners bij Juventus zijn zelfvertrouwen hervindt. Xavi moet op zijn beurt afwachten of zijn opvallende experiment met de middenvelder een structurele oplossing voor Oranje kan worden.