Jorrit Bergsma en analist Mark Tuitert hebben in Thialf hun grote vrees voor de vernieuwde massastart werkelijkheid zien worden. Tijdens het wereldbekerkwalificatietoernooi liep de allereerste afvalkoers bij de mannen direct uit op zware valpartijen en moest de wedstrijd zelfs worden stilgelegd. Bij de NOS spreekt Tuitert van 'een valse start'. Olympisch kampioen Bergsma sloeg het onderdeel uit veiligheidsoverwegingen over en zag vanaf de kant hoe zijn eerdere waarschuwingen werden bevestigd.
Afgelopen juni besloot de internationale schaatsbond ISU om de reguliere massastart dit seizoen te vervangen door een afvalkoers. Die opzet is afgekeken van het baanwielrennen en het skeeleren. De race telt nog steeds zestien ronden, maar voortaan vallen na elke twee ronden de laatste twee rijders af, net zolang er zes schaatsers overblijven. De 40-jarige Bergsma rondde zondagmiddag om 14.00 uur zijn 10.000 meter af in Heerenveen en besloot de massastart daarna bewust te laten schieten vanwege de grote risico's. De routinier had voorafgaand aan het toernooi al felle kritiek geuit en verwees daarbij naar het zware ongeluk van voormalig schaatser Erwin Mesu in 2013 in Dronten. Mesu wees erop dat de afvalstreep op de finishlijn van de 1.000 meter ligt, midden op het rechte stuk, waardoor er in het peloton continu gesprint moet worden.
Jorrit Bergsma ziet vrees voor afvalkoers bewezen
De chaotische taferelen op het Friese ijs kwamen voor Jorrit Bergsma dan ook totaal niet als een verrassing. Na zijn tien kilometer bleef de routinier in het stadion voor de ploegenachtervolging, waardoor hij met eigen ogen zag hoe het bij de mannen al na enkele ronden compleet misging. Vier schaatsers gingen tegelijkertijd onderuit en twee van hen moesten met pijn en blessures het ijs verlaten. "Het is heel jammer. Ik reed het onderdeel graag, maar het is een afvalkoers geworden en ik voel er niets voor. Het was een prachtig onderdeel, het is doodzonde. Maar ik vraag me af of ik deze risico's wil nemen", zo zegt de olympisch kampioen na afloop van de ravage.
Marathonschaatser Luc ter Haan was een van de betrokkenen bij de val. De wedstrijd moest tijdelijk worden stilgelegd en kon pas weer worden herstart nadat de tijdwaarneming weer werkte. Bergsma is bang dat dit soort incidenten onder de nieuwe regelgeving aan de orde van de dag zullen zijn. "Ik weet niet wat Luc ter Haan heeft opgelopen, hij ging gehavend het ijs af. Ik denk dat je dit soort dingen vaker gaat tegenkomen", aldus de schaatser over de gevolgen van de crashes. Op de vraag hoe de ervaren Fries verder terugkijkt op de chaotische vuurdoop, is hij kortaf: "Hoe ik ernaar kijk? Ik hoef er niet veel meer over te zeggen. Ik heb er genoeg over gezegd. Dit zijn dingen waar ik voor vreesde en dat wordt nu bewezen."
Als analist velt voormalig olympisch kampioen Tuitert een hard oordeel over de introductie van de gewijzigde discipline. Hij bestempelt de eerste ritten in Thialf als 'een valse start', al zag hij het bij de vrouwen goed gaan. "Het was anders bij de mannen; er is een grote groep rijders achterin die niet wil afvallen. Mannen zijn tot twintig kilo zwaarder, gaan sneller en gaan als een soort blok de bocht in. Dan wordt het duwen. Als er één onderuitgaat, valt de rest mee."
"Het is echt link. Ik voelde de spanning in het stadion. Ik snap de kritiek nu beter. Als dit nog vaker gebeurt, moet je dit niet willen. We schaatsen op gevaarlijke messen en de mannen gaan hard de boarding in." Dat Bergsma niet meedoet, vindt Marianne Timmer jammer. "We hebben die valpartij gezien, dat zag er gewoon heel heftig uit", vertelde de voormalige Olympische kampioene bij Sportnieuws. "Dit wil je niet. Gelukkig waren er geen slagaderlijke bloedingen, maar je wil dit gewoon niet. Daar schrik je dan toch van."
Overigens was de onvrede tijdens de mannenwedstrijd niet alleen bij de analisten merkbaar, maar ook direct langs de ijsbaan. Coach Jillert Anema liet eerder al weten dat hij bij zware incidenten juridische stappen tegen de bestuurders van de internationale bond overweegt, en greep tijdens de chaotische race hoogstpersoonlijk in.
De trainer van onder meer Jorrit Bergsma haalde zijn 22-jarige pupil Wisse Slendebroek voortijdig uit de wedstrijd vanwege de onveilige situatie op het ijs. Slendebroek had zich eerder op de dag nog verrassend weten te plaatsen voor de wereldbeker op de tien kilometer. Meteen na afloop van de afvalkoers beende Anema in rap tempo het ijsstadion uit.
Marijke Groenewoud wil terug naar oude massastart
Hoewel er bij de vrouwen ook twee individuele valpartijen waren, verliep die koers een stuk rustiger. De ploeg van Marijke Groenewoud hield de wedstrijd strak onder controle. Samen met ploeggenote Sofia Schilder pakte Groenewoud al vroeg een halve ronde voorsprong op het peloton, waarmee grote chaos werd voorkomen. Toch schaart de winnares zich na afloop volledig achter de woorden van haar mannelijke ploeggenoot en dreigt ze zich op internationaal niveau terug te trekken wanneer dit soort taferelen zich herhalen. "Terug naar het oude, honderd procent", zo oordeelt Groenewoud na haar overwinning.
Groenewoud maakt zich dan ook zorgen over het internationale vervolg van dit schaatsseizoen. "Maar ik ben bang dat het op internationaal niveau zoals bij de mannen gaat, ik hoop het niet. Dan hebben we nog steeds messen onder de voeten en het kan gevaarlijk zijn", zo waarschuwt de schaatsster. Hoewel het overslaan van een wedstrijd de kans op deelname aan het NK kleiner kan maken, heeft het laten schieten van de race in Heerenveen voor Jorrit Bergsma geen directe gevolgen voor de internationale startbewijzen. De massastart telt namelijk niet als plaatsingswedstrijd, wat betekent dat de keuze volledig bij bondscoach Rintje Ritsma ligt. Van 13 tot en met 15 november gaat het wereldbekerseizoen van start in Peking. Daarna keren de schaatsers van 4 tot en met 6 december terug in Heerenveen voor de eerste wereldbekerwedstrijd op eigen bodem.